Pressje

Teka 45 - Uniwersyetet

Powroty do źródeł

Poświęcona Ľudovítowi Štúrowi monografia przynosi polskiemu odbiorcy wszechstronną prezentację szturowskiego fenomenu. Dominuje w niej podejście rewizyjne, nierzadko polemiczne wobec rozpoznań badaczy słowackich. Poprzez spojrzenie na głównego ideologa ruchu narodowego odsłania też szerszy kontekst słowackiej kultury i ujawnia mechanizmy dziewiętnastowiecznego procesu narodotwórczego.

Spór o mesjanizm. Rozwój idei

wybrał, opracował i wstępem opatrzył Andrzej Wawrzynowicz

Kronos – 3 2016

Jest to niewątpliwie jedno z najważniejszych odkryć starożytnych Greków. Choć z pozoru miało jedynie charakter obyczajowy, było zjawiskiem towarzyskim, a jego rezultaty wydawały się nieuchwytne. Zbiera się kilka osób. Jedna albo dwie to nauczyciele. Rozmawiają. Czasem nauczyciel mówi dłużej, posługując się jakimiś notatkami. Początkowo nazywało się to Akademią, potem Liceum, dzisiaj mówimy o Uniwersytecie.

More Info

Tanie dranie – Mesjanizm polski uwielbiony, znienawidzony

Czy może jednak to ciągle żywa idea? Co dziś mogłoby zmobilizować naród – o tym dyskutują Krystyna Duniec, profesorka w Zakładzie Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Juliusz Gałkowski, historyk sztuki i publicysta.

Jerzy Braun – chrześcijanin w czasach barbarzyństwa

Program dokumentalny Władysława Bartoszewskiego: 1.X.1944 r. - wrażenia Jerzego Brauna - poety, filozofa, działacza chrześcijańsko-demokratycznego - z godzin zawieszenia broni w Śródmieściu (wspomnienia zamieszczone w "Tygodniku Warszawskim" w 1947 r.)

More Info

Ostatnie wpisy

Stanisław Gałkowski, W sprawie tekstu Sebastiana Dudy „Chrześcijaństwo asystemowe”

Tekst Sebastiana Dudy poświęcony jest uzasadnianiu (skądinąd niezbyt odkrywczej) tezy, że chrześcijaństwo, ani Kościół powszechny nie mogą utożsamiać się z jakąś wybraną partią polityczną, ani nawet z jakimś konkretnym programem. I to pod groźbą sprzeniewierzenia się swojemu posłannictwu. Zapewne ma w tym rację, kłopot w tym, że obecnie nikt właściwie nie twierdzi, że jest inaczej. W związku z powyższym polemiczne gromy Autora padają w próżnię. Duda powołuje się na św. Augustyna, który głosił, że: „nie ma w doczesności idealnego ustroju społecznego”. Niewątpliwie tak jest, problemem jest tylko, jakie wnioski praktyczne mamy z tego wyciągnąć. Mamy do wyboru dwa stanowiska. Pierwsze, sprowadzające się do przekonania, że nasze próby zbudowania życia na […]

Jerzy Braun, Litania do Ducha Świętego

Jerzy Braun Litania do Ducha Świętego (ułożona i zapamiętana przez autora w więzieniu. Zapisana po wyjściu na wolność w 1956 roku) Kyrie Eleison, Chryste Eleison, Kyrie Eleison! Chryste usłysz nas, Chryste wysłuchaj nas! Ojcze z nieba, Boże – zmiłuj się nad nami! Synu, Odkupicielu Świata Boże — zmiłuj się nad nami! Duchu Święty, Boże- zmiłuj się nad nami! Duchu Święty, najmniej znana Osobo Trójcy Świętej – dziś wzywamy Ciebie! Ostania nadziejo katowanych – dziś wzywamy Ciebie Ostoja wierna męczenników – dziś wzywamy Ciebie Niepojęta Jedności Jedyna więzi złota Źródło cnót wszelkich Ojczyzno naszej mocy Zadośćuczynienie Bogu Nasze poznanie Boga Pocieszycielu na ziemi Pogromco naszych zwidzeń Ukochanie serc prawych Odwieczny wrogu […]

Jerzy Braun, Wiersz o Piłsudskim

Nie umiemy w młot przekuć żołnierskich uniesień I szaruga dni zwykłych serca nam przeżera. O gdybyś wziął nas w dłonie i takimi wskrzesił, jacyśmy szli w mundurach za Polskę umierać. Gościńce wtedy drgnęły, jak struny olbrzymie pod gradem naszych kroków, jak pod Bożym biczem. I gnało nas jak burza Twoje gromkie imie – Komendancie, lwie siwy z pochmurnym obliczem. W łunach tańczyły konie i ciemne sztandary pokłoniły się salwom strzeleckiej piechoty, od Krakowa do Wilna zahuczał pożarem ten sam listopadowy i styczniowy motyw. Samosierrą natchnąłeś ułanów Beliny i piechurów zmieniłeś w grochowskich czwartaków, a głos Twój im alarmem, jak dobosz z Olszyny łby młodzieńcze w pochodnie rozwiewał pod czakiem. Choć […]

Rafał Łętocha, Mesjanizm, neomesjanizm, apokaliptyzm

Romantyzm i mesjanizm odcisnęły niezwykle wyraziste piętno na polskiej kulturze, tradycji i sposobie myślenia. Dla jednych dziedzictwo romantyzmu jest czymś, czym powinniśmy się szczycić i do czego powinniśmy się odwoływać, dla innych – przyczyną słabości Polski i licznych wad naszego charakteru narodowego. Nawet jednak ci, którzy – jak dziewiętnastowieczni konserwatyści, Roman Dmowski czy Witold Gombrowicz – uznawali romantyzm za polskie przekleństwo, rodzaj choroby umysłowej i źródło bolączek życia narodowego, doceniali jego wielkie znaczenie. Wpływ romantyzmu był tak przemożny, że nawet pozytywizm, przeciwstawiając się mu, czerpał jednocześnie z jego dorobku. Tekst prof. Rafała Łętochy w 28 tece PRESSJI. P_28_06_letocha_mesjanizm

Krzysztof Mazur, Jerzy Braun i mesjanizm Jana Pawła II. Zapomniane inspiracje myśli papieża

Relacje między Jerzym Braunem a Karolem Wojtyłą wciąż pozostają nieopisane. Czytając liczne przecież książki opisujące intelektualną i duchową drogę przyszłego papieża, z łatwością można przeoczyć rolę założyciela Unii w jego życiu. Nie znajdziemy wzmianki o nim w obszernej biografii papieża Pasterz Bernarda Lecomte’a (2006); hasło poświęcone Braunowi nie znalazło się wśród 4500 rekordów tworzących siedmiotomową Wielką Encyklopedię Jana Pawła II (Polak 2005), choć autor tej monumentalnej pracy uznał za istotne odnotowanie na przykład Romana Brandstaettera, którego związki z przyszłym papieżem ograniczały się tylko do tego, że Wojtyła znał jego książki; Braun nie pojawia się także w najnowszej książce George’a Weigela The End and the Begening (2010), która miała uzupełnić jego […]

Paweł Rojek, Mesjanizm integralny

Tekst Pawła Rojka w 26 tece PRESSJI. W ostatnich latach doszło w Polsce do niespodziewanego powrotu mesjanizmu. W latach dziewięćdziesiątych mogło się wydawać, że nastąpił w końcu koniec paradygmatu romantycznego” (Janion 1996), że romantyzm, „piekło i niebo Polaków” (Król 1998), choć nadal stanowi ważny punkt odniesienia, to przestał na szczęście organizować naszą zbiorową świadomość. Tymczasem mesjanizm, będący kluczową kategorią polskiego romantyzmu, niespodziewanie wrócił na początku XXI wieku. P_28_02_rojek_mesjanizm_integralny

Jerzy Braun, Stanisław Brzozowski

Tekst Jerzego Brauna opublikowany w tece 30-32 „Pressji”. Profesor Kazimierz Braun, bratanek Jerzego, przekazał redakcji część archiwum Jadwigi Domańskiej, w którym zachowały się przygotowywane rozdziały Wielkich Polaków oraz listy Hanny Braunowej z lat 1976–1977. Redakcja „Pressji”, postanowiła w nowym dziale „Teka Brauna”, opublikować kilka nieznanych dotąd tekstów. Jerzy Braun przez wiele lat nosił się z zamiarem napisania książki przedstawiającej jego interpretację dziejów polskiej myśli filozoficznej. Miała to być – jak można sądzić – kontynuacja zamysłu, jaki stał za projektem monumentalnej pracy Poland in Christian Civilization, zredagowanej przez Jerzego Brauna na tysiąclecie Chrztu Polski, a wydanej dopiero w latach osiemdziesiątych (Braun 1985). Na początku lat siedemdziesiątych w spisie jego przygotowywanych do […]

Dirk Wagner, Winni niewiary czy niewinni?

Nadejście Mesjasza (grec. Chrystos) zapowiadali prorocy, przede wszystkim Izajasz. Była to mowa o niezwykłym człowieku przez Boga wybranym i namaszczonym, który miał wybawić lud izraelski z niewoli. Jego panowanie będzie pewne i trwałe. Kiedy Jezus przeczytał mesjański urywek z Izajasza w Nazaretańskiej synagodze, odnosząc słowa Proroka do siebie (Lk 4,14-30), nastąpiło wśród słuchających wpierw zdumienie i poruszenie, ale po chwili już nawet agresja z chęcią targnięcia się na jego życie. Scena niezwykła, na dobry film się nadająca. Trzyletnia działalność Jezusa z Nazaretu w kraju Żydów sprowadzała się ciągle do pytania: Czy jest on tym przepowiadanym przez proroków Chrystosem czy nim nie jest? Na koniec, z powodu właśnie tej kwestii doszło […]